Tworzenie formuł, formaty danych i formatowanie tabel

Materiał dla 2 klasy LO (poziom podstawowy).

🧩 1. Tworzenie formuł w arkuszu kalkulacyjnym

🧠 Teoria

  • 🔢Formuła zawsze zaczyna się od =. Składa się z danych, operatorów (+ − * / ^ %) i funkcji (np. SUMA, ŚREDNIA, JEŻELI).
  • 📎Adresy komórek: względny A1, bezwzględny $A$1, mieszany $A1 / A$1.
  • 🧮Kolejność działań: nawiasy → potęgowanie → mnożenie/dzielenie → dodawanie/odejmowanie.

✏️ Przykład: frekwencja klas

W arkuszu masz kolumny D – godziny łącznie, E – usprawiedliwione, F – nieusprawiedliwione.

  • Łączne nieobecności (G2): =E2+F2
  • % nieuspraw. (H2): =F2/$D$1 → ustaw format Procentowy (1–2 miejsca).
  • Ocena (I2): =JEŻELI(H2>0,05;"Uwaga";"OK")

Skopiuj formuły w dół – adresy względne dopasują się automatycznie; wartość w $D$1 pozostanie „zamrożona”.

Pobierz dane do przykładu (Excel)

🧪 Ćwiczenie 1

  1. Wpisz w G2 łączną liczbę nieobecności (uspraw.+nieuspraw.) i skopiuj w dół.
  2. W H2 oblicz udział nieuspraw. w ogóle godzin (w %), przy stałej wartości w D1.
  3. W I2 wypisz „Uwaga”, jeśli H2 > 5%, w przeciwnym razie „OK”.

✅ Klucz

G2:=E2+F2, H2:=F2/$D$1 (format Procentowy), I2:=JEŻELI(H2>0,05;"Uwaga";"OK")

Pobierz dane do ćwiczenia 1 (Excel)

🔢 2. Formaty danych

🧠 Teoria

  • 🔧Format decyduje jak dane są wyświetlane: Ogólny, Liczbowy, Walutowy, Daty/Czasu, Procentowy, Ułamkowy, Naukowy, Specjalny, Niestandardowy.
  • 🏷️Dane z wiodącymi zerami (np. PESEL) formatuj jako Tekst lub użyj Specjalnego, aby zera nie znikały.

✏️ Przykład: punkty → procent

W kolumnie C (Punkty) i B (Punkty max) chcesz wyświetlić wynik procentowy w kolumnie D (Procent).

W D2 wpisz =C2/B2, a następnie ustaw format Procentowy (0 miejsc po przecinku). Skopiuj w dół.

Pobierz dane do przykładu (Excel)

🧪 Ćwiczenie 2

  1. Zmień format dat z RRRR-MM-DD na DD.MM.RRRR.
  2. Kolumnę z sekundami sformatuj jako czas mm:ss.

✅ Klucz

Data: DD.MM.RRRR. Czas: Niestandardowy → mm:ss (lub gotowy Czas).

Pobierz dane do ćwiczenia 2 (Excel)

🧱 3. Formatowanie tabel arkusza kalkulacyjnego

🧠 Teoria

  • 📏Autodopasowanie szerokości/ wysokości – szybkie dopasowanie do zawartości.
  • 🎨Style tabel – nagłówek, paskowanie, filtry, gotowe kolory.
  • 🚦Formatowanie warunkowe – skale kolorów, paski danych, zestawy ikon i reguły (większe/mniejsze/duplikaty).

✏️ Przykład: wizualizacja frekwencji

Na danych frekwencji dodaj kolumny G – łączne nieobecności i H – % nieuspraw. (patrz sekcja 1), a następnie zastosuj skalę kolorów w kolumnie H – najwyższe wartości ciemniejsze, najniższe jaśniejsze.

Pobierz dane do przykładu (Excel)

🧪 Ćwiczenie 3

  1. Autodopasuj szerokości kolumn w całej tabeli.
  2. Nadaj tabeli styl (nagłówek + pasy wierszy).
  3. Dodaj dwie reguły warunkowe dla kolumny F (nieuspraw.): > 20 → czerwone tło; = 0 → zielone tło.

✅ Klucz

Autodopasowanie: podwójny klik na granicy nagłówka. Style tabel: wybierz szablon. Formatowanie warunkowe: „Większe niż 20” (czerwone), „Równe 0” (zielone).

Pobierz dane do ćwiczenia 3 (Excel)

🧠 Szybka ściąga

🔢 Formuła zaczyna się od =.

📎 $ „zamraża” kolumnę/wiersz przy kopiowaniu.

📊 Procent = ułamek + format Procentowy.

🧱 Styl tabeli + filtry = szybka analiza.

🚦 Formatowanie warunkowe pokazuje, gdzie skierować uwagę.

Pliki ćwiczeniowe do pobrania znajdują się pod każdym przykładem/ćwiczeniem. Po otwarciu w MS Excel lub LibreOffice Calc wykonaj opisane kroki i porównaj z kluczem.